هفته جهانی نجوم

هفته جهانی نجوم

روز و هفته ی جهانی نجوم از ۴۶ سال گذشته با هدف ترویج علم و آشنایی عموم مردم با علم نجوم و تبادل نظر با فعالان جامعه نجوم در دنیا برگزار می گردد. طی دو دهه ی گذشته برگزاری روز و هفته ی نجوم در ایران بسیار گسترده شده است و گروه های مختلف علاقمند در سراسر ایران به برگزاری و گرامیداشت آن می پردازند. در سال ۱۳۹۸ تقارن روز و هفته نجوم در ایران با ماه مبارک رمضان- که برای نخستین بار پس از برگزاری منظم آن از دهه ی هشتاد روی می دهد- فرصت مغتنمی برای برنامه ریزی و اجرای برنامه های متنوع از افطار تا سحر است. ضمن آن که در برخی از شهرها جشنواره هایی به همین مناسبت راه اندازی می شود و امکان ارتباط بیشتری با عموم مردم و استفاده از برنامه های جنبی گرامیداشت روز و هفته نجوم فراهم می گردد.

سیاه چاله ها

سیاه چاله ها

سیاه‌چاله ناحیه‌ای از فضا-زمان است که آثار گرانشی آن، چنان نیرومند است که هیچ چیز — حتی ذرات و تابش‌های الکترومغناطیسی مثل نور — نمی‌توانند از میدان گرانش آن بگریزد. نظریه نسبیت عام آلبرت اینشتین پیش‌بینی می‌کند که یک جرم به اندازه کافی فشرده شده، می‌تواند سبب تغییر شکل و خمیدگی فضا-زمان و تشکیل سیاهچاله شود. مرز این ناحیه از فضازمان که هیچ چیزی پس از عبور از آن نمی‌تواند به بیرون برگردد را افق رویداد می‌نامند. صفت «سیاه» در نام سیاه‌چاله برگرفته از این واقعیت است که همه نوری که از افق رویداد آن می‌گذرد را به دام می‌اندازد که از این دیدگاه سیاه چاله رفتاری شبیه به جسم سیاه در ترمودینامیک دارد. از سوی دیگر نیز، نظریه میدانهای کوانتومی در فضازمان خمیده پیش‌بینی می‌کند که افق‌های رویداد نیز تابشی به نام تابش هاوکینگ گسیل می‌کنند که طیف آن همانند طیف جسم سیاهی است که دمای آن با جرمش نسبت وارونه دارد. میزان دما در مورد سیاهچاله‌های ستاره‌ای در حد چند میلیاردم کلوین است و از این رو ردیابی آن دشوار است.

منظومه شمسی برای کودکان

منظومه شمسی برای کودکان

خورشید و سیارات

هر جایی یک آدرسی دارد. آدرس خانه‌ی ما، کوچه و محله و شهر و حتی کشور را نشان می‌دهد. هر چند تا کشور یک قاره می‌شوند و اگر بخواهیم نامه‌ای به کشوری دور بفرستیم، اسم قاره را هم می‌نویسیم. مثلا ما در کشور ایران، قاره آسیا زندگی می‌کنیم. اما اگر بخواهیم نامه‌ای به سیاره‌ی دیگر بنویسیم چی؟ آنوقت باید اسم سیاره‌یمان را هم بنویسیم! بله، یک سیاره زمین هم باید به آدرسمان اضافه کنیم. اما اگر بخواهیم نامه‌ای به یک جای خیلی خیلی دور بنویسیم چی؟ این جاست که آدرس ما کمی ناقص است. دانشمندان برای آدرس دادن زمین در آسمان هم یک راه‌هایی بلدند. تا به حال اسم منظومه‌ی شمسی را شنیده‌اید؟ این آدرس زمین بین یک عالمه ستاره و سیاره‌ی دیگر است. دوست دارید بدانید این منظومه شمسی کجاست و چرا چنین اسمی برایش گذاشته‌اند؟

لایه اوزون تا 42 سال دیگر به طور کامل ترمیم می‌شود

لایه اوزون تا 42 سال دیگر به طور کامل ترمیم می‌شود

 لایه اوزون تا 42 سال دیگر به طور کامل ترمیم می‌شود. سازمان ملل با انتشار گزارشی اعلام کرد پروتکل مونترال باعث شده وضعیت لایه Ozone با نرخ 1 تا 3 درصدی بهبود پیدا کند.در سال 1980 بود که مقدار زیادی نور فرابنفش در قطب جنوب، زنگ خطر را برای دانشمندان به صدا درآورد؛ لایه اوزون در حال نابود شدن بود. این سوراخ که به علت نشر بیش از اندازه گازهای گلخانه‌ای ایجاد شده بود، ارتباط مستقیم با افزایش احتمال ابتلا به سرطان پوست دارد. در نتیجه باید خبر خوبی برای دانشمندان و مردم باشد که طبق آخرین نتایج به دست آمده، این آسیب تا سال 2060 به طور کامل ترمیم می‌شود.

فرود فضاپیمای ژاپنی Hayabusa 2 روی یک سیارک( 162173 Ryugu)

فرود فضاپیمای ژاپنی Hayabusa 2 روی یک سیارک( 162173 Ryugu)

به گزارش نشریه گاردین، فضاپیمای ژاپنی بدون سرنشین Hayabusa 2 بعد از ماه ها گشت و گذار در اطراف سیارک مورد نظرش برای تحقیقات و عکسبرداری، بالاخره به نوعی روی آن فرود آمده است (این فضاپیما سوم آبان ۹۷ با کم کردن ارتفاع تا ۱۳ متری سیارک  به نام 162173 Ryugu و رهاسازی یک نشانه‌، محل در نظر گرفته شده برای فرودش روی سطح سیارک را با موفقیت علامت‌گذاری کرد.). در حال حاضر دو عدد از سطح نشینان این فضاپیما یعنی ROVER-1A و ROVER-1B روی سطح سیارک رایوگو نشسته‌اند.

این دو سطح‌نشین که MINERVA هم خوانده می‌شوند، اکنون به عکسبرداری از کل سطح این سیارک مشغول هستند و علاوه بر آن دمای هر نقطه از این سنگ فضایی را نیز اندازه گیری می‌کنند اما با توجه به برنامه‌های آژانس فضایی ژاپن این اتفاق تنها شروعی برای ماموریت Hayabusa 2 به شمار می‌رود.

ردیابی پسماندهای فضایی

ردیابی پسماندهای فضایی

هنرمندی هلندی پروژۀ جالبی به راه انداخته است که فراوانی پسماندها در مدار زمین را برای عموم نمایان می‌کند. این هنرمند هلندی، با نام دان روزگارد، در ۵ اکتبر/۱۳ مهر از پروژه‌ای به نام آزمایشگاه پسماند فضایی (Space Waste Lab) رونمایی کرد. این پروژه شامل تاباندن لیزرهای عظیم به آسمان است. لیزرها با ردیابی داده‌ها از آژانس فضایی اروپا پسماندهای فضاییِ در حال گردش به دور مدار زمین را نشانه می‌گیرند و آن‌ها را برای افرادِ در حال تماشای آسمان، در حین اجرای این طرح، نمایان می‌کنند.